مجتبى ملكى اصفهانى
209
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
كرد ، مجازات هركدام از اين دو عمل مرگ است ، ولى مرگ ماهيتى است واحد و غير قابل تكرار . بنابراين ، ناچاريم از قول به تداخل اسباب . اين صورت نيز از محل بحث خارج است . ب : مسبب ماهيتى واحد ولى قابل تكرار باشد ، مثل اينكه شارع بگويد : اگر خواب رفتى ، وضو بگير ، و اگر بول كردى ، وضو بگير . در اين صورت سه احتمال وجود دارد . اول : چون سبب متعدد است و مسبب هم قابل تكرار ، بنابراين بايد مسبب به تعداد سبب تكرار شود . يعنى براى خواب يك وضو و براى بول هم وضوى ديگر . دوم : اسباب باهم تداخل كنند ، يعنى هر سببى كه جلوتر واقع شد سببيّت دارد ، و اگر هر دو سبب در يك زمان واقع شدند ، هر دو مستلزم يك مسبب هستند . پس در هر حال يك وضو كافى است . سوم : مسببات باهم تداخل كنند . مثلا غسل جنابت مسببى است كه سبب آن جنابت است و غسل مس ميّت مسبب ديگرى است كه سبب آن مس ميّت است و اينها در حقيقت مختلف هستند . در اين قبيل موارد قاعده ، عدم تداخل مسببات است ؛ مگر اينكه دليل خاصى بگويد كه يك غسل كافى است . 4 - سبب واحد باشد و مسبب متعدد ، مثل اينكه انسان در بين نماز با توجه بگويد : بندهام را آزاد كردم . يا در ماه رمضان شخص روزهدار مرتكب زناى محصنه شود . در مثال اول ، هم نماز شخص باطل مىشود و هم بنده او آزاد مىشود . و در مثال دوم ، هم كفاره واجب مىشود و هم حد زناى محصنه بر او